بسیاری از مدیران تصور می‌کنند انتشار اوراق کاری اداری و طولانی است؛ واقعیت این است که مسیر مشخص و قابل برنامه‌ریزی دارد و اگر پرونده کامل باشد، نهاد ناظر هم در چارچوب‌های تعریف‌شده پاسخ می‌دهد. در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌بینیم یک شرکت ایرانی برای تأمین مالی از بازار سرمایه چه راهی را طی می‌کند.
گام اول: تصمیم و طراحی ساختار
همه‌چیز با یک نیاز روشن شروع می‌شود: شرکت دقیقاً چقدر پول، برای چه مصرفی و با چه دوره بازپرداختی می‌خواهد؟ هیئت‌مدیره این نیاز را تصویب می‌کند و یک شرکت تأمین سرمایه به‌عنوان مشاور عرضه انتخاب می‌شود. مشاور با بررسی صورت‌های مالی و دارایی‌های شرکت، ابزار مناسب را پیشنهاد می‌دهد؛ مثلاً اگر شرکت دارایی ملکی یا تجهیزاتی ارزشمند دارد صکوک اجاره، و اگر نیازش خرید مواد اولیه است صکوک مرابحه. در همین مرحله نرخ تقریبی سود، سررسید و ساختار تضمین‌ها هم طراحی می‌شود.
گام دوم: آماده‌سازی پرونده و مجوز سازمان بورس
در این مرحله شرکت باید خانه‌اش را مرتب کند: صورت‌های مالی حسابرسی‌شده، گزارش توجیهی انتشار، پیش‌نویس امیدنامه و مدارک ثبتی و دارایی‌ها آماده و از مسیر مشاور عرضه به سازمان بورس و اوراق بهادار ارائه می‌شود. سازمان بورس انطباق طرح را با قوانین و موازین شرعی (از مسیر شورای فقهی بازار سرمایه) بررسی و در صورت تأیید، مجوز انتشار صادر می‌کند. شفافیت اطلاعات در این مرحله حیاتی است؛ هر ابهامی در صورت‌های مالی یعنی رفت‌وبرگشت پرونده و از دست رفتن زمان.
گام سوم: تعیین ارکان انتشار
هر انتشار چند رکن قانونی دارد که باید مشخص و قراردادهاشان امضا شود: «نهاد واسط» که اوراق را از طرف دارندگان منتشر می‌کند، «ضامن» که بازپرداخت اصل و سود را تضمین می‌کند، «متعهد پذیره‌نویسی» که فروش کامل اوراق را تعهد می‌کند، «بازارگردان» که نقدشوندگی معاملات ثانویه را تأمین می‌کند، «امین یا متولی» که بر مصرف درست وجوه نظارت دارد و «عامل فروش و عامل پرداخت» که عملیات عرضه و پرداخت سود از طریق آن‌ها و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی انجام می‌شود. ترکیب این ارکان، اسکلت اعتماد انتشار است و نام همه آن‌ها در اطلاعیه رسمی و امیدنامه می‌آید.
گام چهارم: افشا، ارزش‌گذاری و اعلام شرایط
پیش از عرضه، امیدنامه نهایی و اطلاعیه پذیره‌نویسی در سامانه کدال منتشر می‌شود تا همه سرمایه‌گذاران به اطلاعات یکسان دسترسی داشته باشند: مبلغ انتشار، نرخ سود، دوره‌های پرداخت، تاریخ سررسید، نام ارکان و ریسک‌های احتمالی. اگر انتشار نیازمند رتبه‌بندی اعتباری باشد، مؤسسه رتبه‌بندی مجاز نیز گزارش خود را منتشر می‌کند. این مرحله قلبِ فلسفه بازار سرمایه است: پول مردم در برابر اطلاعات شفاف.
گام پنجم: پذیره‌نویسی و زندگی پس از انتشار
در تاریخ اعلام‌شده، اوراق در بورس تهران یا فرابورس عرضه می‌شود و سرمایه‌گذاران از طریق کارگزاری‌ها در پذیره‌نویسی شرکت می‌کنند؛ معمولاً عرضه چند روز کاری طول می‌کشد و اگر تقاضا بیشتر از عرضه باشد، تخصیص طبق ضوابط اعلامی انجام می‌شود. پس از پایان پذیره‌نویسی، اوراق در بازار ثانویه قابل معامله می‌شود، سودها در مواعد مقرر به حساب دارندگان واریز می‌شود و شرکت موظف است تا سررسید، اطلاعات دوره‌ای خود را در کدال منتشر کند. در سررسید هم اصل مبلغ تسویه می‌شود و پرونده انتشار با موفقیت بسته می‌شود؛ پرونده‌ای که اگر خوش‌حسابی در آن ثبت شود، انتشارهای بعدی شرکت را ساده‌تر و ارزان‌تر می‌کند.